آزمایش C-Peptide (سی پپتید) چیست؟ + تفسیر نتایج و دلایل تجویز
آزمایش C-Peptide (سی پپتید) چیست؟ بررسی نقش آن در تشخیص دیابت
بدن انسان برای تنظیم سطح قند خون در محدوده طبیعی، به هورمون حیاتی انسولین نیاز دارد. انسولین مانند یک کلید عمل کرده و گلوکز را از جریان خون به داخل سلولها هدایت میکند تا به عنوان منبع انرژی استفاده شود.
وقتی بدن به انسولین کافی دسترسی نداشته باشد یا سلولها به آن مقاومت نشان دهند، گلوکز در خون تجمع یافته و قند خون بالا میرود. این شرایط میتواند برای سلامت فرد خطرناک باشد. آزمایش C-Peptide (سی پپتید) ابزاری دقیق برای ارزیابی میزان تولید انسولین توسط پانکراس است.
سی پپتید (C-Peptide) چیست؟
سی پپتید بخشی از مولکول پیشساز انسولین به نام «پروانسولین» است. هنگام تولید انسولین در پانکراس، پروانسولین به دو بخش «انسولین فعال» و «سی پپتید غیرفعال» تقسیم میشود. از آنجا که این دو ماده به مقدار مساوی در خون آزاد میشوند، اندازهگیری سطح سی پپتید شاخص بسیار دقیقی برای سنجش میزان تولید انسولین توسط بدن است.
چه زمانی آزمایش C-Peptide درخواست میشود؟
پزشکان آزمایش سی پپتاید را در موارد زیر تجویز میکنند:
- شک بالینی به وجود مقاومت به انسولین.
- بررسی میزان تولید انسولین در بیماران دیابتی.
- تشخیص و طبقهبندی انواع دیابت.
- بررسی علل بروز هیپوگلیسمی (افت شدید قند خون).
عوامل موثر بر افزایش سطح سی پپتید
افزایش سطح این شاخص در خون میتواند ناشی از موارد زیر باشد:
- مقاومت انسولینی (Insulin resistance).
- نارساییهای کلیوی.
- وضعیت هیپوکالمی (کاهش سطح پتاسیم خون).
- سندروم کوشینگ.
- انسولینوما (شکلگیری تومورهای مترشحه انسولین).
- دوران بارداری.
- مصرف زیاد قند و فرآوردههای حاوی قندهای صنعتی.
دلایل افت قند خون (هیپوگلیسمی)
هیپوگلیسمی یا کاهش بیش از حد قند خون میتواند به دلایل زیر رخ دهد:
- دریافت بیش از حد انسولین (در بیماران دیابتی).
- بیماریهای کبدی مانند کبد چرب و سیروز کبدی.
- نارساییهای کلیوی.
- مصرف الکل.
- انسولینوما.
وضعیت هایپرگلیسمی چگونه به وجود میآید؟
در دیابت نوع ۲، ممکن است غلظت انسولین در خون طبیعی باشد، اما گیرندههای سلولها به آن واکنش نشان نمیدهند. این عدم هماهنگی بین تولید انسولین و جذب گیرندهها، منجر به مقاومت انسولینی میشود که نتیجه آن هایپرگلیسمی (افزایش قند خون) است.
اگر این وضعیت به صورت موقت باشد، خطر جدی ایجاد نمیکند؛ اما تداوم آن به هایپرگلیسمی مزمن تبدیل شده و میتواند عوارض جبرانناپذیری به همراه داشته باشد، از جمله:
- آسیب به کلیهها.
- هایپرتانسیون (افزایش فشار خون).
- تخریب شبکیه چشم و آسیبهای بینایی.
- آسیبهای قلبی-عروقی.
- تخریب سیستم عصبی و از کار افتادن ساق پاها.
- افزایش ریسک سکته.
سخن پایانی
اگر مشکوک به مقاومت انسولینی هستید، انجام آزمایش C-Peptide میتواند اطلاعات ارزشمندی درباره عملکرد لوزالمعده و وضعیت متابولیک شما در اختیارتان قرار دهد. برای آگاهی از شرایط دقیق انجام این آزمایش، میتوانید با کارشناسان ما در آزمایشگاه پاتوبیولوژی پارسیان در ارتباط باشید.
