کبد چرب چیست؟

کبد یکی از اندام‌های حیاتی بدن به‌شمار می‌رود. وجود کمی چربی در کبد طبیعی است، اما اگر این مقدار از حد نرمال بالاتر برود، خطری برای سلامتی محسوب می‌شود.

از وظایف کبد می‌توان اشاره کرد به، هضم مواد مغذی به‌دست‌آمده از مواد غذایی و نوشیدنی‌ها، و همچنین تصفیه مواد مضر در خون. تجمع چربی بیش از اندازه موجب ابتلا به این بیماری می‌شود. کبد چرب یکی از بیماری‌های شایعی است که افراد زیادی به آن مبتلا هستند.

در شروع این بیماری علائم زیادی وجود ندارد و در مراحل اولیه آسیب زیادی وارد نمی‌کند، اما زمانی‌که گسترش می‌یابد موجب آسیب‌های نظیر سیروز می‌شود.

از مشکلاتی که با بالا رفتن کبد چرب به وجود می‌آید می‌توان اشاره کرد به:

• دیابت
• فشار خون بالا
• بیماری‌های کلیوی
• انواع کبد چرب

کبد چرب می‌تواند به دو علت ایجاد شود:

کبد چرب الکلی

در این نوع علت ابتلا مصرف بیش از اندازه الکل است. افرادی که الکل مصرف می‌کنند می‌بایست در مصرف آن اعتدال داشته باشند تا از ابتلا به این بیماری پیشگیری کنند. با اینکه ابتلا در این نوع قابل پیشگیری است اما باعث ایجاد مشکلات زیادی می‌شود، از جمله این مشکلات می‌توان اشاره کرد به:

تورم کبدی: تورم کبد دارای علائم مشخصی نیست اما می‌تواند باعث ایجاد احساس درد یا ناراحتی در سمت راست بالای شکم شود.

هپاتیت الکلی: هپاتیت الکلی منجر به تورم کبد می‌شود که مشکلاتی نظیر تب، تهوع، استفراغ، درد شکم و… را به همراه دارد.

سیروز الکلی: با ایجاد زخم‌های زیاد در بافت کبد، سیروز رخ می‌دهد. این بیماری می‌تواند علائمی نظیر فشار خون بالا در کبد، خونریزی داخلی، سردرد، بزرگ شدن طحال، نارسایی کبد و… را به همراه داشته باشد.

کبد چرب غیر الکلی

در این نوع از بیماری، عواملی مثل ژنتیک، چاقی، دارو و… مؤثر است. با توجه به افزایش وزن افراد در جهان، از هر سه بزرگسال یک‌نفر و از هر ده کودک، یک نفر امکان ابتلا به بیماری کبد چرب غیر الکلی را دارد. در این نوع علت دقیق ابتلا به آن مشخص نیست، اما در افراد دیابتی و چاق بیشتر مشاهده می‌شود.

علائم کبد چرب

این بیماری به‌عنوان یک بیماری خاموش شناخته می‌شود، زیرا در مراحل اولیه علائم و نشانه‌ای ندارد و در صورتی‌که گسترش یابد علائم و نشانه‌های آن بروز می‌کند.

از این علائم می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• خستگی زیاد
• خارش طولانی‌مدت
• زرد شدن پوست و چشم‌ها
• از دست دادن اشتها
• حالت تهوع و استفراغ
• درد در ناحیه سمت راست و بالای شکم
• کاهش وزن شدید

در صورتی‌که در فرد مبتلا این بیماری به سیروز کبدی برسد و زخم‌های کبدی پیشرفت کند علائم دیگری نیز مشاهده می‌شود:

• تورم شکم
• بزرگ شدن طحال
• قرمز شدن کف دست
• زرد شدن بیش از حد پوست و چشم
• بزرگ شدن رگ‌های خونی در زیر پوست
• دلایل ایجاد کبد چرب
• مقاومت به انسولین
• دیابت
• سطح بالای چربی در خون
• کلسترول بالا
• سندرم متابولیک
• کم‌کاری تیروئید
• کاهش عملکرد هیپوفیز
• سندرم تخمدان پلی‌کیستیک
• کاهش وزن سریع
• بیماری‌های التهابی روده

راه‌های تشخیص بیماری کبد چرب

همان‌طور که در بالاتر عنوان کردیم این بیماری به‌عنوان یک بیماری خاموش بدون بروز علائم و نشانه در ابتدای بیماری است، بنابراین برای تشخیص آن می‌توان به راه‌هایی نظیر آزمایش، تصویربرداری، معاینه فیزیکی و بیوپسی اشاره کرد.

آزمایش عملکردی کبد چرب:

این آزمایش علاوه بر تشخیص کبد چرب، هپاتیت را هم مشخص می‌کند و مجموعه‌ای از آزمایش‌هایی است که با بررسی موارد مختلف در خون، اطلاعاتی درباره سلامتی کبد به‌دست می‌آورد. با انجام این آزمایش‌ها می‌توان موادی را که کبد دفع و تولید می‌کند و یا تحت تأثیر آسیب‌های کبدی قرار می‌گیرند را اندازه‌گیری کرد.

در اغلب موارد با آزمایش خون ابتلا به این بیماری قابل تشخیص است زیرا در آزمایش خون میزان آنزیم‌های کبدی نشان داده می‌شود. افزایش آنزیم‌های کبدی نشان می‌دهد کبد ملتهب است؛ کبد چرب یکی از علت‌های التهاب کبد می‌باشد. در صورتی‌که آزمایش اولیه بیان‌کننده ابتلا به بیماری باشد، پزشک برای حصول اطمینان آزمایش‌های بیشتری را تجویز می‌کند.

درمان

در حال حاضر دارویی برای درمان کبد چرب تأیید نشده است، برای بهبود این بیماری تغییر سبک زندگی و رعایت رژیم غذایی توصیه شده است.

پیشگیری

برای پیشگیری از ابتلا به این بیماری رعایت موارد زیر پیشنهاد می‌شود:

• پرهیز از مصرف الکل
• کم کردن وزن
• داشتن رژیم غذایی مناسب و استفاده از غذاهایی که کربوهیدرات کم دارند و یا فاقد کربوهیدرات هستند.
• ورزش کردن
• پرهیز از استفاده از مکمل‌ها و داروهایی که برای کبد مشکل‌آفرین هستند.
• قطع کردن استفاده از نوشیدنی‌های شیرین و گازدار
• استفاده بیشتر از میوه و سبزیجات
• مصرف روزانه ۸ لیوان آب