آزمایش کراتینین خون چیست؟ | علائم افزایش و کاهش کراتینین و تفسیر نتایج
آزمایش کراتینین خون یکی از مهمترین آزمایشها برای بررسی عملکرد کلیهها است.
کراتینین یک ماده شیمیایی زائد و محصول نهایی متابولیسم کراتین فسفات در عضلات اسکلتی میباشد
که بهطور کامل از طریق کلیهها دفع میشود.
از آنجایی که سطح کراتینین خون مستقیماً به توانایی کلیهها در دفع مواد زائد وابسته است،
این آزمایش بهعنوان شاخصی دقیق برای ارزیابی سلامت کلیهها مورد استفاده قرار میگیرد.
سطوح کراتینین معمولاً با افزایش سن تغییر محسوسی ندارند؛ بنابراین آزمایش کراتینین خون
میتواند در تشخیص نارسایی عملکردی کلیه، حتی در مراحل اولیه که تعداد زیادی از نفرونها
هنوز تخریب نشدهاند، بسیار کمککننده باشد.
همچنین از این آزمایش برای پایش بیمارانی که داروهای دارای اثرات سمی و آسیبرسان به کلیهها
(مانند آمینوگلیکوزیدها) مصرف میکنند، استفاده میشود.
چه زمانی باید آزمایش کراتینین خون انجام شود؟
در صورت بروز علائم مرتبط با بیماری یا آسیب کلیوی و همچنین برای پایش وضعیت و ارزیابی پاسخ
به درمان در بیماریهای کلیوی، آزمایش کراتینین خون بهعنوان بخشی از چکاپ درخواست میشود.
- بیماران مبتلا به دیابت نوع ۱ یا دیابت نوع ۲ باید حداقل سالی یکبار آزمایش کراتینین خون انجام دهند.
- بیماران دارای اختلالات کلیوی باید در فواصل منظم آزمایش ادرار و کراتینین خون بدهند.
- افراد مبتلا به فشار خون بالا یا مصرفکنندگان داروهای مؤثر بر کلیه باید طبق نظر پزشک آزمایش دهند.
شرایط انجام آزمایش کراتینین خون
برای انجام آزمایش کراتینین خون نیازی به ناشتایی نیست و نمونهگیری از خون وریدی انجام میشود.
کاربردهای آزمایش کراتینین خون
- بررسی اختلالات عضلانی مشکوک یا شناختهشده در غیاب بیماری کلیوی
- ارزیابی نقص عملکرد کلیهها
- تشخیص و پایش نارسایی حاد یا مزمن کلیوی
- بررسی کاهش دفع ادراری
علائم و علل افزایش کراتینین خون
- نارسایی حاد یا مزمن کلیوی
- سنگهای کلیوی
- دهیدراسیون (کمآبی بدن)
- نارسایی احتقانی قلب
- رابدومیولیز
- شوک
- آکرومگالی و ژیگانتیسم
- آسیبهای شدید عضلانی
علائم و علل کاهش کراتینین خون
- کاهش حجم عضلانی به دلیل افزایش سن یا بیماریهای تحلیلبرنده
- پرکاری تیروئید (افزایش GFR)
- مصرف ناکافی پروتئین
- بیماریهای شدید کبدی
- دیستروفی عضلانی
- بارداری
- اسکلتبندی ظریف
تداخلات دارویی و آزمایشگاهی
داروهایی که باعث افزایش کاذب کراتینین میشوند
- استامینوفن (مصرف بیش از حد)
- آسپرین
- آمیکاسین، جنتامایسین، توبرامایسین
- آمیودارون
- سیکლوسپورین
- NSAIDها
- مواد حاجب رادیولوژی
- وانکومایسین
- ویتامین C (دوز بالا)
- ویتامین D
داروهایی که باعث کاهش کاذب کراتینین میشوند
- سیتراتها
- دوپامین
- ایبوپروفن
- لیزینوپریل
جمعبندی
آزمایش کراتینین خون یکی از اصلیترین آزمایشها برای بررسی عملکرد کلیهها است.
تفسیر نتایج این آزمایش باید با در نظر گرفتن سن، توده عضلانی، وضعیت هیدراتاسیون
و داروهای مصرفی بیمار انجام شود.
