آزمایش فریتین چیست؟
آزمایش فریتین چیست؟ | بررسی Ferritin و نقش آن در ذخایر آهن بدن
آزمایش فریتین (Ferritin Test) یک آزمایش خون است که میزان فریتین موجود در بدن را اندازهگیری میکند. فریتین نوعی پروتئین ذخیرهکننده آهن است که نقش مهمی در نگهداری و آزادسازی آهن در بدن دارد. به همین دلیل، بررسی سطح فریتین در خون یکی از مهمترین شاخصها برای ارزیابی ذخایر آهن بدن محسوب میشود و اطلاعات دقیقتری نسبت به اندازهگیری ساده آهن خون ارائه میدهد.
پزشکان معمولاً از تست فریتین برای تشخیص یا بررسی کمبود آهن، کمخونی فقر آهن و همچنین برخی بیماریهای مرتبط با افزایش ذخایر آهن استفاده میکنند.
تفسیر آزمایش فریتین
اندازهگیری فریتین سرم یکی از بهترین شاخصها برای ارزیابی ذخایر آهن قابل دسترس در بدن است. فریتین اصلیترین پروتئین ذخیرهکننده آهن محسوب میشود و به طور تقریبی:
هر 1 ng/ml فریتین سرم معادل حدود 8 mg آهن ذخیره در بدن است.
کاهش سطح فریتین نشاندهنده کاهش ذخایر آهن و احتمال کمخونی فقر آهن است. در بسیاری از موارد، کاهش فریتین زودتر از سایر علائم کمبود آهن مانند کاهش سطح آهن خون یا تغییر در اندازه، رنگ و تعداد گلبولهای قرمز (RBC) مشاهده میشود.
به طور معمول سطح فریتین کمتر از 100 mg/dl میتواند نشاندهنده آنمی فقر آهن باشد و نیاز به بررسی بیشتر توسط پزشک دارد. از طرف دیگر، افزایش سطح فریتین ممکن است نشانه افزایش ذخایر آهن در بدن باشد و در بیماریهایی مانند هموکروماتوز یا هموسیدروز مشاهده شود.
همچنین باید توجه داشت که در برخی شرایط، سطح فریتین ممکن است به صورت کاذب افزایش یابد، از جمله در:
- بیماریهای مزمن
- نئوپلاسمها (تومورها)
- الکلیسم
- اورمی
- بیماریهای کلاژن
- بیماریهای مزمن کبدی
دلایل افزایش فریتین در آزمایش خون
افزایش سطح فریتین خون میتواند در برخی بیماریها و شرایط پزشکی مشاهده شود، از جمله:
- سرطانهای پیشرفته
- لوسمیها
- سیروز کبدی
- هپاتیت مزمن
- بیماریهای کلاژن – عروقی
- بیماریهای هپاتوسلولار الکلی یا التهابی
- آنمی همولیتیک
- آنمی مگالوبلاستیک
- هموکروماتوز
- هموسیدروز
- بیماریهای التهابی مزمن
دلایل کاهش فریتین در آزمایش خون
- ترانسفرین
- سطح آهن
- کمبود شدید پروتئین
- TIBC
- همودیالیز
- آنمی فقر آهن
شرایط نمونهگیری آزمایش فریتین
برای انجام آزمایش فریتین معمولاً نیازی به ناشتایی یا محدودیت رژیم غذایی وجود ندارد. نمونه مورد نیاز برای این آزمایش از طریق نمونه خون وریدی گرفته میشود.
داروها و عوامل مداخلهگر در آزمایش فریتین
برخی عوامل ممکن است باعث افزایش یا کاهش سطح فریتین در آزمایش شوند، از جمله:
- انتقال خون اخیر
- مصرف زیاد گوشت یا مواد غذایی غنی از آهن
- مصرف داروها یا مکملهای حاوی آهن
- اختلالات ذخیره بیش از حد آهن مانند هموکروماتوز و هموسیدروز
همچنین در زنان مبتلا به فقر آهن در دوران قاعدگی ممکن است سطح فریتین پایینتر مشاهده شود. این موضوع معمولاً به دلیل کاهش ذخایر آهن در اثر خونریزیهای ماهیانه رخ میدهد.
آزمایشهای مرتبط با آزمایش فریتین
برای بررسی دقیقتر وضعیت متابولیسم آهن در بدن، پزشک ممکن است انجام آزمایشهای زیر را نیز توصیه کند:
- TIBC (Total Iron Binding Capacity)
- ترانسفرین (Transferrin)
- آهن سرم (Serum Iron)
